Stručnjaci raspravljaju o učestalosti skrininga dojki – da li je pregled na svake dve godine dovoljan za rano otkrivanje raka?
Nove smernice za mamografiju pokrenule su brojna pitanja među ženama uzrasta od 40 do 75 godina. Američki koledž lekara sada savetuje ženama sa prosečnim rizikom da mamografiju rade svake dve godine, u periodu od 50. do 74. godine života. Ova izmena izazvala je niz reakcija među stručnjacima, ali i zabrinutost među ženama koje žele da na vreme otkriju moguće zdravstvene probleme.
Rak dojke je jedan od najčešćih malignih oboljenja kod žena – procene govore da će svaka osma žena tokom života dobiti ovu dijagnozu. Najveći broj slučajeva dijagnostikuje se kod žena starijih od 50 godina, dok je prosečna starost pri otkrivanju bolesti oko 62 godine. Rani skrining je od izuzetnog značaja, jer ranije otkrivanje bolesti povećava šanse za uspešno lečenje.
Prema novim preporukama, žene koje nemaju simptome, porodičnu ili ličnu istoriju raka dojke, genetske mutacije (BRCA1 i BRCA2) ili nisu bile izložene visokim dozama zračenja u mladosti, smatraju se osobama sa prosečnim rizikom. Za njih se savetuje mamografija svake dve godine od 50. do 74. godine.
Specijalista radiologije dr Ana Petrović pojašnjava: “Dvogodišnji interval za žene prosečnog rizika omogućava rano otkrivanje većine tumora, a smanjuje broj lažno pozitivnih nalaza i nepotrebnih biopsija, što može značiti manje stresa za pacijentkinje.”
Ipak, deo lekara smatra da je potrebna individualna procena, posebno za žene mlađe od 50 godina. Njima se preporučuje razgovor sa lekarom, kako bi se uzeli u obzir svi lični faktori rizika i porodična istorija bolesti. “Žene u četrdesetim godinama treba da odluče o skriningu zajedno sa svojim lekarom, uzimajući u obzir sve činioce koji mogu uticati na rizik od raka dojke”, ističe dr Ivana Jovanović, onkolog.
Kod žena starijih od 75 godina, preporuke su obazrivije. Istraživanja pokazuju da nastavak mamografije nakon 74. godine ne dovodi do značajnog smanjenja smrtnosti, ali može povećati broj dodatnih analiza i nepotrebnog lečenja. U ovom uzrastu, odluka o nastavku skrininga treba da se donosi u dogovoru sa lekarom, u skladu sa opštim zdravstvenim stanjem i očekivanim životnim vekom.
Žene sa gustim tkivom dojke ponekad zahtevaju dodatne preglede, jer standardna mamografija može propustiti određene promene. U tim slučajevima, lekar može preporučiti 3D mamografiju ili ultrazvuk, ali se rutinski dodatni pregledi ne preporučuju ženama bez dodatnih faktora rizika.
Stručnjaci podvlače važnost redovnih lekarskih kontrola i samopregleda dojki, kao i pravovremenih konsultacija u slučaju bilo kakvih promena. Dr Petrović naglašava: “Svaka žena je posebna i rizik nije isti za sve. Preporučujem da svoj plan skrininga dogovorite sa lekarom koji poznaje vašu medicinsku istoriju.”
Za tačnu dijagnozu i savet obavezno se obratite svom izabranom lekaru.
