Multipli mijelom najčešće pogađa žene posle 65. godine; pravovremeno prepoznavanje simptoma može značajno poboljšati kvalitet života.

Multipli mijelom, poznat i kao rak koštane srži, najčešće se javlja kod žena starijih od 65 godina i često ostaje neprepoznat u ranoj fazi. Simptomi poput hroničnog umora, slabosti, bolova u leđima, rebrima ili kukovima, kao i smanjene pokretljivosti, često se pripisuju prirodnom procesu starenja ili drugim zdravstvenim problemima. Prema lekarskim podacima, u Srbiji se svake godine dijagnostikuje 400 do 500 slučajeva multiplog mijeloma, pri čemu su žene značajno pogođene.

Bolest nastaje usled nekontrolisanog razmnožavanja malignih plazmocitnih ćelija u koštanoj srži, što vodi do oštećenja kostiju, slabljenja imuniteta, anemije, pa čak i do patoloških preloma. Kako objašnjava hematolog prof. dr Predrag Đurđević: “Dešava se da pacijentkinja tokom šetnje doživi prelom natkolenice, bez pada ili jačeg udarca. To je posledica slabljenja kosti izazvanog samom bolešću.”

Jedan od razloga za kasno postavljanje dijagnoze je što žene često ignorišu početne simptome, smatrajući ih bezazlenim. U mnogim slučajevima, bolest se otkriva tek nakon preloma, kada se pacijentkinja obrati ortopedu i bude upućena hematologu. Dr Đurđević naglašava: “Simptomi kao što su bolovi po telu, umor i smanjena pokretljivost često se pripišu starenju, što može odložiti dijagnozu.”

Multipli mijelom može izazvati i kompresivne prelome pršljenova, što rezultira smanjenjem visine i bolovima u leđima. Iako je bolest često tiha, napredne terapije, posebno imunološki lekovi, omogućavaju značajno bolji kvalitet života i duže preživljavanje obolelih žena. Dr Đurđević ističe: “Najvažnije je da se bolest otkrije na vreme i da se već na početku primeni najbolja moguća terapija, jer to značajno utiče na tok i ishod bolesti.”

Važno je da žene, posebno one starije od 60 godina, obrate pažnju na uporne bolove u kostima, neobjašnjiv umor, slabost ili spontano nastale prelome. Ukoliko primetite ovakve simptome, savetuje se da se što pre javite svom lekaru i po potrebi hematologu. Pravovremena dijagnoza i savremena terapija značajno povećavaju šanse za kvalitetan i dug život sa ovom bolešću.

Za tačnu dijagnozu i dalji savet obavezno se obratite svom lekaru.

Rani simptomi lupusa često su vidljivi na koži, kosi i noktima – pravovremena reakcija olakšava lečenje i čuva kvalitet života

Lupus je ozbiljna hronična autoimuna bolest koja se najčešće javlja kod žena uzrasta između 15. i 45. godine. Iako može zahvatiti brojne organe, prvi znaci bolesti često su vidljivi upravo na koži, kosi i noktima, što čini rano prepoznavanje izuzetno važnim za brže dijagnostikovanje i efikasno lečenje.

Kožne promene kod lupusa obično se pojavljuju na delovima tela koji su izloženi suncu, kao što su lice, usne, teme, uši, vrat, šake, ruke i noge. Sunčevi UV zraci mogu dodatno pogoršati problem, pa su ove regije posebno osetljive. Kod nekih žena simptomi mogu biti prisutni i na mestima koja su skrivena odećom, poput leđa, grudi, zadnjice ili dojki. U nekim slučajevima, ranice i ulceracije mogu se javiti na sluzokoži usne šupljine, nosa ili genitalne regije, što može značajno narušiti svakodnevne aktivnosti.

Jedan od najprepoznatljivijih simptoma je takozvani “leptir osip” koji se javlja preko nosa i obraza, često praćen crvenilom i otokom oko očiju. Ove promene se u pravilu pogoršavaju nakon izlaganja suncu. Kod lupusa su česte i diskoidne lezije – zadebljale, ljuspave ploče na koži koje mogu trajati godinama i ostaviti ožiljke. Osobe sa tamnijom kožom mogu nakon povlačenja promena imati tamne ili svetlije fleke.

Lupus ne utiče samo na kožu, već može izazvati i promene na kosi i noktima. Kod sistemskog oblika bolesti, kosa duž linije čela postaje suva, krta i lomi se, što dovodi do proređivanja i opadanja, a ponekad zahvata i obrve ili trepavice. Dr Ivana Petrović, dermatolog, ističe: “U mnogim slučajevima, kada se bolest stavi pod kontrolu, dolazi do ponovnog rasta kose.” Kod diskoidnog lupusa, ožiljci na temenu mogu izazvati trajni gubitak dlake, zbog čega je rana terapija od izuzetnog značaja.

Na noktima se lupus može manifestovati kroz njihovu lomljivost, pucanje, promenu boje ili delimično odvajanje od podloge. Koža oko noktiju može biti crvena ili otečena, a ponekad su vidljivi i sitni krvni sudovi. Kod žena sa tamnijim tenom, mogu se javiti plavičaste ili tamne promene na noktima.

Važno je da svaka žena koja primeti nove ili neuobičajene promene na koži, kosi ili noktima, kao i ranice na sluzokoži, potraži savet lekara. Rano prepoznavanje i početak terapije mogu značajno poboljšati kvalitet života i smanjiti rizik od trajnih posledica. Zaštita od sunca, redovan dermatološki pregled i pažljivo praćenje zdravlja kose i noktiju ključni su za blagovremeno reagovanje. Za preciznu dijagnozu i preporuke najbolje je obratiti se dermatologu ili reumatologu.

Mononezasićene masti i vlakna iz avokada pomažu u kontroli apetita i održavanju energije tokom dana

Sve više žena između 25 i 55 godina nastoji da pronađe način za zdravu regulaciju telesne težine, a avokado je namirnica o kojoj se često vodi debata zbog njegovih masnoća. Iako se često izbegava iz straha da goji, savremeni nutricionistički trendovi i mišljenja stručnjaka potvrđuju da avokado zapravo može biti odličan saveznik u borbi protiv viška kilograma. Ova voćka je bogata zdravim mononezasićenim mastima i vlaknima, što je čini idealnom za žene koje žele da duže osećaju sitost posle obroka. Barijatrijski hirurg dr Kajl Tompson ističe da ove masti usporavaju pražnjenje želuca, produžavaju osećaj sitosti i smanjuju potrebu za dodatnim kalorijama. “Masti iz avokada pomažu da se smanji žudnja za ugljenim hidratima, a istovremeno olakšavaju apsorpciju važnih vitamina kao što su A, D, E i K”, navodi dr Tompson.

Dijetetičarka Džejmi Mils napominje da je avokado često pogrešno isključen iz dijetalnih jelovnika. “Avokado se često zanemaruje u razgovorima o mršavljenju jer je prvenstveno izvor masti. Međutim, u stvarnosti, zdrave masti su neverovatno važne za stabilnost šećera u krvi i pomažu ljudima da se osećaju sito”, ističe Mils. Trećina avokada sadrži oko 10 grama masti, od čega je gotovo 7 grama mononezasićenih, uz značajnu količinu vlakana. Ovo doprinosi tome da avokado produžava sitost, podržava varenje i pomaže u održavanju ravnoteže šećera u krvi, što je posebno važno ženama koje žele da izbegnu nagle padove energije ili iznenadnu glad tokom dana.

Ženama koje žele da uvedu avokado u svoju ishranu, preporučuje se da ga konzumiraju za doručak – bilo na tostu, u smoothie napicima ili kao dodatak salatama. Ovakav obrok može pomoći da ostanete site do ručka i sprečiti prejedanje kasnije tokom dana. Avokado je jednostavan za kombinovanje sa povrćem i integralnim žitaricama, čime se dodatno povećava unos korisnih nutrijenata.

Iako avokado ima visok kalorijski sadržaj, njegova kombinacija masti i vlakana čini ga izuzetno pogodnim za regulaciju težine, naravno, ako se konzumira umereno. Ako imate zdravstvenih problema ili posebne potrebe, važno je da se pre promene ishrane posavetujete sa lekarom ili nutricionistom.