Ovaj nasledni sindrom znatno povećava rizik od nekoliko vrsta karcinoma, a rano testiranje može spasiti život
Sve više žena širom sveta suočava se sa rastućim brojem dijagnostikovanih karcinoma, a posebno zabrinjava to što među obolelima ima sve mlađih osoba. Stručnjaci iz Srbije, regiona i sveta upozoravaju na genetski sindrom koji često ostaje neprepoznat u porodicama – Linčov sindrom. Procene govore da više od milion ljudi, a među njima i veliki broj žena, živi sa ovim naslednim stanjem bez svesti o njegovom postojanju.
Linčov sindrom je najčešći nasledni uzrok karcinoma debelog creva i materice, ali takođe povećava rizik od raka pankreasa, želuca, jajnika i prostate. Sindrom nastaje usled mutacija na jednom od pet gena i prenosi se sa roditelja na decu, pri čemu svako dete ima oko 50% šanse da ga nasledi. Zbog toga je veoma važno obratiti pažnju na porodičnu istoriju raka.
Za razliku od poznate BRCA mutacije, koja se često pominje zahvaljujući javnim ličnostima, Linčov sindrom je još češći, ali mnogo manje poznat. Smatra se da pogađa jednu od 300 osoba, dok BRCA mutacija zahvata jednu od 400. Linčov sindrom uglavnom nema jasne simptome, pa većina žena sazna za njega tek nakon ozbiljnih zdravstvenih problema ili dijagnoze karcinoma.
„Mnoge žene se iznenade kada saznaju za Linčov sindrom, jer u porodici nisu imale jasne pokazatelje ili im niko nije pričao o ranim slučajevima raka“, navodi dr. Ivana Jovanović, specijalista genetike. Ona ističe da je rano otkrivanje ovog sindroma ključno za pravovremeno sprovođenje preventivnih pregleda i skrininga.
Genetsko testiranje danas je dostupnije nego ranije i često ga pokriva zdravstveno osiguranje. Test se sprovodi analizom uzorka krvi ili pljuvačke i preporučuje se ženama koje u porodici imaju slučajeve raka debelog creva, materice, pankreasa, želuca, prostate ili jajnika, posebno ako je bolest dijagnostikovana pre 50. godine života.
Važno je znati da dijagnoza Linčovog sindroma nije presuda. „Neće svaka osoba razviti rak, ali je rizik značajno viši, pa redovni lekarski pregledi mogu spasiti život“, naglašava dr. Jovanović. Za žene koje nose ovaj sindrom postoje posebni programi praćenja i savetovanja kako bi mogle da vode dug i kvalitetan život uz pravovremenu brigu o zdravlju.
Zbog stigme i tabu tema u vezi sa pojedinim vrstama raka, žene često ne razgovaraju otvoreno o porodičnoj istoriji bolesti. Stručnjaci savetuju više edukacije i međusobnu podršku, kako bi svaka žena imala priliku za ranu prevenciju i očuvanje zdravlja.
