Pre 25 godina dvojica državljana Srbije poginula su tokom napada na Svetski trgovinski centar, a njihova imena se i danas pamte.

Danas se navršava 25 godina od napad na kule bliznakinje u Njujorku, jednog od najtežih terorističkih događaja u savremenoj istoriji. U ovom napadu, koji je izveden 11. septembra 2001. godine, poginulo je gotovo 3.000 ljudi, dok je više od 25.000 civila povređeno. Među žrtvama su se našli i dvojica državljana Srbije, a njihove priče i dalje izazivaju emocije širom sveta.

Napad na kule bliznakinje u Njujorku i posledice

Napad na kule bliznakinje u Njujorku pokrenula su dvojica pripadnika Al Kaide koji su oteli dva putnička aviona i udarili njima u zgrade Svetskog trgovinskog centra. Istovremeno, treći avion udario je u zgradu Pentagona u Vašingtonu, dok je četvrti avion pao u Pensilvaniji. Ovaj događaj šokirao je celu planetu i označio početak globalnog rata protiv terorizma.

Do tada je napad ovakvih razmera na američko tlo bio nezamisliv. Kao rezultat, Sjedinjene Američke Države su pokrenule vojnu intervenciju u Avganistanu sa ciljem svrgavanja talibanskog režima. Osama bin Laden, vođa Al Kaide, preuzeo je odgovornost za napade 2004. godine, navodeći kao motive podršku Izraelu i prisustvo američke vojske u Iraku i Saudijskoj Arabiji.

Državljani Srbije među žrtvama napad na kule bliznakinje u Njujorku

Prema objavljenim podacima, među žrtvama napad na kule bliznakinje u Njujorku bila su i dvojica Srba. Vladimir Tomašević rođen je 25. januara 1965. godine na Kosovu i Metohiji. Sa porodicom se kao dete preselio u SAD, gde je živeo i radio sve do kobnog dana. Takođe, Bojan Kostić je bio među onima koji su izgubili život u ovom napadu. Nakon eksplozije, Bojan je uspeo da kontaktira svoju verenicu, ali njegovo telo nikada nije pronađeno.

Ove dve priče predstavljaju tek deo tragedije koja je zadesila mnoge porodice širom sveta. Samo dvadeset ljudi, koji su se nalazili iznad mesta udara u kulama bliznakinjama, uspelo je da napusti zgrade pre nego što su se urušile. Brojne porodice, uključujući i one iz Srbije, i dalje oplakuju svoje najbliže svake godine na ovaj datum.

Globalni uticaj napada i sećanje na žrtve

Napad na kule bliznakinje u Njujorku ostavio je neizbrisiv trag na američko društvo i međunarodne odnose. Kao posledica, deset godina kasnije, Osama bin Laden je ubijen u Pakistanu nakon racije američkih snaga. Rat u Avganistanu je okončan povlačenjem američke vojske i povratkom talibanskog režima.

Iako je prošlo 25 godina od napad na kule bliznakinje u Njujorku, sećanje na žrtve i dalje živi. Svake godine, 11. septembra, porodice i prijatelji okupljaju se kako bi odali počast onima koji su izgubili život. Priče o Vladimiru Tomaševiću i Bojanu Kostiću svedoče o tome da napad nije pogodio samo Ameriku, već i ljude širom sveta.

Imunoterapija dostupna za tri grupe pacijenata, stručnjaci očekuju bolje ishode lečenja i dužu kontrolu bolesti.

Oko 1.000 pacijenata sa rakom pluća u Srbiji dobiće novu mogućnost lečenja od 1. oktobra. Prema saopštenju Udruženja za borbu protiv raka pluća “Punim plućima”, nova terapija za rak pluća biće dostupna kao imunoterapija za tri dodatne grupe pacijenata. Ova promena može produžiti život i omogućiti bolju kontrolu bolesti kod obolelih.

Imunoterapija će biti dostupna pacijentima sa ograničenim i proširenim stadijumom sitnoćelijskog karcinoma pluća, kao i onima sa stadijumom III karcinoma koji ne može da se operiše. Takođe, prema najavama nadležnih, od proleća sledeće godine još oko 600 pacijenata sa skvamoznim karcinomom pluća, koji su do sada lečeni isključivo hemoterapijom, dobiće pristup imunoterapiji.

Ko sve dobija pristup novoj terapiji za rak pluća

Iz Udruženja napominju da je rak pluća vodeći uzrok smrti od malignih bolesti u Srbiji, sa blizu 7.000 novih slučajeva i oko 5.000 smrtnih ishoda svake godine. Zabrinjavajuće je što je, kako navode, ovaj karcinom već dve godine i vodeći uzrok smrtnosti kod žena. Pravovremen pristup terapiji postaje ključan jer se kod čak 70 odsto pacijenata rak pluća otkriva u metastatskoj fazi, kada su mogućnosti lečenja znatno ograničene. Prvi simptomi poput upornog kašlja, zamora ili otežanog disanja često su nespecifični i pripisuju se drugim stanjima, posebno kod pušača.

Imunoterapija za rak pluća biće primenjivana različito, u zavisnosti od stadijuma bolesti. Kod pacijenata sa ograničenim stadijumom sitnoćelijskog karcinoma pluća, imunoterapija će se uvoditi nakon hemoterapije i zračenja, ukoliko nema progresije bolesti. “Takođe, ako nakon početnog lečenja nema pogoršanja bolesti, možemo da nastavimo lečenje imunoterapijom i pokušamo da produžimo period bez progresije”, izjavio je doc. dr Mihailo Stjepanović, direktor Klinike za pulmologiju Univerzitetskog kliničkog centra Srbije.

Detalji primene i značaj imunoterapije

Kako je dodatno pojašnjeno, kod proširenog stadijuma sitnoćelijskog karcinoma pluća, kada se bolest već proširila izvan primarnog mesta, imunoterapija se primenjuje odmah na početku lečenja, zajedno sa hemoterapijom. Ovaj oblik raka pluća je izuzetno agresivan, pa je pravovremena terapija presudna za ishod.

Prema očekivanjima, naredne godine imunoterapija bi mogla biti dostupna i za pacijente sa skvamoznim karcinomom pluća, što bi dodatno proširilo mogućnosti lečenja. Udruženje poziva na podizanje svesti o simptomima i potrebi za ranim otkrivanjem bolesti, uz napomenu da savremene terapije mogu značajno poboljšati kvalitet života pacijenata.

Na kraju, stručnjaci ističu da je uvođenje imunoterapije za rak pluća u Srbiji važan korak u borbi protiv ove teške bolesti, jer se otvaraju nove mogućnosti za produženje života i kontrolu bolesti kod velikog broja pacijenata.

Cene sirove nafte tipa Brent i evropskog prirodnog gasa ponovo su u porastu, dok berzanski indeksi beleže pad.

Na svetskom tržištu, cene energenata nastavljaju da rastu, a posebno je primetan novi skok kod sirove nafte tipa Brent. Prema poslednjim podacima, cena Brent nafte premašila je 106,04 dolara po barelu. Istovremeno, evropski prirodni gas ponovo se približio nivou od 80,51 evra po megavat-satu. Ovaj trend ukazuje na nastavak nestabilnosti na energetskom tržištu, što ima direktan uticaj na privredne tokove.

Cene energenata na svetskom tržištu i berzanski indeks

Cena američke WTI nafte (West Texas Intermediate) trenutno se kreće u rasponu od 101,09 dolara po barelu za fjučers ugovore. Pored toga, fjučersi evropskog prirodnog gasa na amsterdamskom TTF tržištu danas su zabeležili vrednosti između 80 i 82,59 evra za megavat-sat. Prema saopštenju, cena TTF fjučersa dostigla je 80 evra po megavat-satu.

Evropski berzanski indeksi zabeležili su pad, pri čemu je nemački DAX pao za 0,30 odsto. Ruski MOEX indeks zabeležio je pad od 0,11 odsto, dok je FTSE indeks iz Velike Britanije pao za 0,57 odsto. Američki indeksi takođe su zabeležili blagi pad tokom dana.

Valutna i robna kretanja povezana sa cenama energenata

Vrednost evra prema dolaru na valutnom tržištu trenutno iznosi 1,1639 dolara. Cena zlata na svetskim berzama iznosi 4.393,50 dolara za trojsku uncu, što predstavlja blagi dnevni pad od 0,30 odsto prema podacima za fjučerse. Cena pšenice na svetskim berzama iznosi 735,75 centi za bušel, uz dnevni pad od 0,74 odsto.

Ova kretanja na tržištu energenata mogu imati dalje implikacije na cenu proizvoda i usluga, kao i na privredu u celini. Zbog toga se tržišni akteri i analitičari fokusiraju na promene koje donose cene energenata na svetskom tržištu, prateći njihovu dinamiku i uticaj na globalna finansijska kretanja. Prema saopštenju, ovakva situacija može uticati i na domaće tržište, posebno u pogledu troškova energije i sirovina.