Limfedem je čest nakon lečenja raka dojke – rano otkrivanje i terapija značajno olakšavaju svakodnevni život
Otok ruke, poznat kao limfedem, često se javlja kod žena koje su prošle kroz operaciju raka dojke i predstavlja ozbiljnu komplikaciju koja može trajati dugo. Posebno su ugrožene žene kojima su hirurški uklonjeni limfni čvorovi ispod pazuha, naročito nakon aksilarne disekcije. Limfedem se može razviti i nakon biopsije sentinel limfnog čvora ili radioterapije, a učestalost varira – od 5 do 10% kod onih sa biopsijom, pa čak do 40% kod pacijentkinja sa obimnijim zahvatima i kombinovanom terapijom.
Ova komplikacija nastaje kada limfni sudovi budu oštećeni, što dovodi do zadržavanja limfe i oticanja. Glavni simptomi koje treba pratiti su otok ruke, osećaj težine, zatezanje kože, smanjena pokretljivost i povremeni bol ili neprijatnost. Često žene zanemare ove znakove, misleći da su prolazni ili vezani za druge probleme, ali ovakvi simptomi zahtevaju pažnju.
Prema rečima dr Zorke Inić, opšteg hirurga i onkologa: „Poremećaj limfnog oticanja i dalje predstavlja važan problem u dugoročnom praćenju onkoloških pacijenata, sa značajnim uticajem na funkcionalni status, psihološko stanje i kvalitet života žene.“
Veći rizik od limfedema imaju žene sa višim indeksom telesne mase, one koje su imale infekcije nakon operacije, obimnu hirurgiju ili radioterapiju. Takođe, nagli porast telesne mase posle terapije može dodatno pogoršati stanje.
Dijagnoza limfedema podrazumeva klinički pregled, merenje obima ruke i, po potrebi, primenu dijagnostičkih metoda kao što su limfoscintigrafija, ultrazvuk ili magnetna rezonanca. Pravovremeno prepoznavanje i adekvatna terapija su presudni, jer kasne promene na tkivu nije lako preokrenuti.
Standardno lečenje uključuje kompleksnu fizikalnu terapiju: manuelnu limfnu drenažu, korišćenje kompresivnih zavoja ili medicinskih čarapa, posebne vežbe i negu kože. „Cilj terapije je smanjenje volumena ekstremiteta, poboljšanje limfne drenaže i prevencija komplikacija poput infekcija i fibroze“, naglašava dr Inić. Kod odgovarajućih pacijentkinja, nove mikrovaskularne hirurške metode takođe mogu dati dobre rezultate.
Žene koje su imale operaciju raka dojke treba da redovno prate promene na svom telu, i da, ukoliko primete otok ili nelagodnost u ruci, odmah potraže savet lekara. Ranim dijagnostikovanjem i odgovarajućim tretmanom moguće je umanjiti komplikacije i očuvati kvalitet života. Za tačnu dijagnozu i preporuku, važno je konsultovati se sa stručnjakom.
