Rast privatnog kreditiranja doveo do ograničenja isplata – tokom kvartala isplaćeno tek nešto preko polovine od 20 milijardi dolara
Američki fondovi privatnog kapitala (private equity) zabeležili su značajan rast imovine, koja je u poslednjih 15 godina porasla sa oko 300 milijardi dolara na više od tri hiljade milijardi dolara, kako je objavljeno u najnovijim ekonomskim analizama. Ovi fondovi sve češće plasiraju privatne kredite, naročito preduzećima srednje veličine kojima je nedostupno tržište obveznica, a poslednjih godina privukli su i veliki broj pojedinačnih investitora.
Model poslovanja zasnovan na privatnom kreditiranju godinama je ostvarivao visoke stope rasta, ali je ove godine naišao na ozbiljne izazove. Softverske kompanije, tradicionalno visoko vrednovane na tržištu i česti korisnici ovih kredita, izgubile su veliki deo tržišne vrednosti usled ubrzanog razvoja veštačke inteligencije. To je izazvalo paniku među ulagačima, što je dovelo do masovnih zahteva za povlačenje uloga iz fondova privatnog kapitala.
Za razliku od banaka, fondovi privatnog kapitala nisu podložni strogim regulatornim propisima, nemaju državne garancije niti pristup hitnim pozajmicama centralne banke. Investitori su bili iznenađeni činjenicom da ne mogu jednostavno povući svoja sredstva, jer fondovi dozvoljavaju povlačenje samo ograničenog iznosa vrednosti na kvartalnom nivou, obično u visini od nekoliko procenata ukupnog fonda. To je dovelo do ubrzanog razočaranja i znatnog pada vrednosti ovih institucija tokom prvih meseci godine.
Ekspanzija privatnog kreditiranja započela je nakon svetske finansijske krize, kada su stroža regulacija i gubici u bankarskom sektoru smanjili rizično kreditiranje banaka. Period niskih kamata dodatno je doprineo rastu fondova privatnog kapitala, a nakon pandemije povećala se potreba za fleksibilnim kapitalom. Skok kamatnih stopa tokom 2022. i 2023. godine ubrzao je rast ulaganja u privatne kredite, uz značajan priliv kapitala od institucionalnih i pojedinačnih investitora.
Tokom poslednjeg kvartala, prema podacima specijalizovanih firmi, od zahtevanih 20 milijardi dolara za povlačenje iz fondova isplaćeno je tek nešto preko polovine, što je privuklo pažnju američkih regulatora. Komisija za hartije od vrednosti (SEC), Ministarstvo finansija i Federalne rezerve izrazili su zabrinutost zbog ograničenih uvida u pravo stanje sektora, budući da fondovi privatnog kapitala nisu u obavezi da redovno objavljuju sve informacije o svojim kreditnim plasmanima. SEC je pojačao prikupljanje podataka o vrednovanju zajmova i poštovanju internih politika, kako bi se procenio potencijalni sistemski rizik.
Privatni krediti, kao oblik nebankarskog finansiranja, postali su značajan segment američkog finansijskog sistema, ali aktuelni događaji ukazuju na potrebu za dodatnom pažnjom regulative, kako bi se izbegli potencijalni potresi slični onima iz 2008. godine.
