Prema poslednjim anketama, opozicija beleži prednost, dok međunarodni posmatrači prate razvoj situacije u Budimpešti

Parlamentarni izbori u Mađarskoj zakazani su za nedelju, a prema poslednjim anketama, aktuelni premijer Viktor Orban i njegova vladajuća partija Fidesz suočavaju se sa snažnim izazovom opozicionog centra, koji predvodi Tisza partija i njen lider Peter Mađar. Ova izborna trka privukla je pažnju posmatrača iz Evrope i Sjedinjenih Američkih Država, jer se smatra da bi mogla da dovede do značajnih promena na političkoj sceni zemlje.

Viktor Orban je na čelu vlade od 2010. godine, a u proteklih šesnaest godina njegova partija je imala stabilnu parlamentarnu većinu. Tokom tog perioda, međunarodne organizacije i evropske institucije iznosile su kritike na račun načina na koji je sprovođena reforma pravosuđa, kontrole medija i odnosa prema manjinskim grupama. Prema navodima organizacije Transparency International, Mađarska trenutno ima najniži rang po indeksu percepcije korupcije u Evropskoj uniji.

Nezavisni posmatrači i zvaničnici Evropske unije navode da su tokom poslednjih godina izražene zabrinutosti zbog stanja u oblasti vladavine prava i funkcionisanja demokratskih institucija. Izveštaji ukazuju na to da je vladajuća većina koristila svoju poziciju za sprovođenje izmena u zakonodavnom i pravosudnom okviru. U izveštajima međunarodnih organizacija pominju se i mere prema medijima i nevladinim organizacijama, kao i određene politike prema migrantima i pripadnicima LGBT zajednice.

U predizbornoj kampanji, predstavnici opozicione Tisza partije ističu potrebu za promenama, dok trenutna vlada naglašava važnost političke stabilnosti i suvereniteta. Orban je, prema navodima međunarodnih medija, održao bliske političke odnose sa pojedinim liderima iz inostranstva i bio prepoznat kao značajan akter na evropskoj političkoj sceni.

Opozicione partije, prema poslednjim ispitivanjima javnog mnjenja, beleže rast podrške, dok se aktuelna vlast suočava sa kritikama zbog ekonomskih i društvenih izazova. Posmatrači ocenjuju da će izbori biti značajan test za politički pravac zemlje i odnos prema evropskim institucijama.

Rezultati izbora biće pažljivo analizirani od strane međunarodne zajednice, a konačan ishod može imati šire posledice na regionalnu i evropsku politiku. Do zatvaranja birališta, svi podaci o izbornom procesu i eventualnim nepravilnostima biće predmet nadzora kako nezavisnih posmatrača, tako i domaćih institucija.

Francusko ministarstvo spoljnih poslova osudilo potez, istraga o uklanjanju zastave u toku

Karla Muti, novoizabrana gradonačelnica iz redova stranke Nacionalni okupljanje u francuskom gradu Kanoes, uklonila je zastavu Evropske unije sa zgrade gradske kuće prvog dana preuzimanja funkcije, kako je prikazano na videu objavljenom na društvenim mrežama. Događaj je izazvao reakciju javnosti i zvaničnika, a ministar spoljnih poslova Žan-Noel Baro ocenio je ovaj potez kao “izdaju” i osudio uklanjanje evropskih zastava iz gradskih institucija od strane krajnje desničarskih gradonačelnika.

Na snimku, koji je podeljen putem zvaničnog naloga gradonačelnice na društvenim mrežama, Muti uklanja plavu zastavu sa zvezdama, uz poruku: “Zbogom, Evropska unijo”. Ovaj čin naišao je na široku pažnju u Francuskoj i izazvao oštre reakcije među predstavnicima vlade.

Francusko ministarstvo spoljnih poslova saopštilo je da je uklanjanje zastave Evropske unije iz gradskih institucija protivno duhu evropske saradnje i vrednostima koje Francuska podržava kao članica Unije. Ministar Baro istakao je da su ovakvi potezi “neprihvatljivi i predstavljaju izdaju evropskih vrednosti”.

Nekoliko novoizabranih gradonačelnika iz stranke Nacionalni okupljanje, koja se zalaže za strožu imigracionu politiku i skepticizam prema Evropskoj uniji, najavilo je slične mere u svojim opštinama. Zvaničnici najavljuju da će pratiti razvoj situacije i preduzeti odgovarajuće korake u skladu sa zakonima Republike Francuske.

“Istraga o ovom slučaju je u toku”, navode zvaničnici francuskih vlasti.

Opozicioni lider Peter Mađar vodi u anketama, dok javnost i dalje deli mišljenja o njegovoj prošlosti i političkim stavovima

Peter Mađar, doskora nepoznat široj javnosti izvan političkih krugova Mađarske, postao je centralna figura u opozicionom pokretu protiv aktuelne vlasti. Njegov uspon počeo je 2023. godine, nakon što je u javnost dospela tajna audio-snimka tadašnje ministarke pravde Judit Varge, njegove supruge, koja je govorila o navodnom mešanju vlade u slučaj korupcije. Snimak je doprineo izbijanju političkog skandala i omogućio Mađaru da se pozicionira kao vodeći izazivač šesnaestogodišnje vladavine premijera Viktora Orbana.

Pred parlamentarne izbore zakazane za 12. april, Mađar i njegov pokret “Tisa” beleže značajnu podršku u anketama, okupljajući birače razočarane trenutnom vlašću. Analitičari ocenjuju da bi potencijalna pobeda Tise mogla promeniti odnos Mađarske prema Evropskoj uniji i NATO-u, smanjiti tenzije sa Briselom po pitanju vladavine prava i udaljiti zemlju od trenutnog kursa prema Moskvi.

Ipak, Mađar ostaje polarizujuća ličnost, čak i među onima koji podržavaju njegovu borbu protiv korupcije i zalaganje za obnovu demokratskih normi. Njegov lični stil, ranija povezanost sa partijom Fides i stavovi o migracijama i Ukrajini izazivaju oprez kod dela opozicije. Opozicioni kandidat iz 2022. godine, Peter Marki-Zaj, izjavio je da Mađar poseduje osobine koje mogu biti potrebne za suprotstavljanje Orbanovoj vlasti.

Mađar potiče iz porodice sa dubokim političkim korenima. Otac mu je bio advokat, majka visoka zvaničnica Vrhovnog suda, dok se među srodnicima nalaze bivši predsednik Mađarske Ferenc Madl i poznati televizijski komentator Pal Eroš. Tokom školovanja u Nemačkoj izgradio je kontakte sa sadašnjim visokim zvaničnicima, a političku karijeru je započeo u okviru vladajuće partije Fides.

Tokom godina, Mađar je ostajao na nižim pozicijama u državnoj administraciji, a neuspešni pokušaji napredovanja izazvali su kod njega frustraciju. Njegov brak sa Judit Vargom završen je razvodom 2023. godine, delimično zbog političkih neslaganja. Varga ga je optužila za fizičko i verbalno zlostavljanje, dok Mađar te tvrdnje odbacuje kao “propagandu” političkih protivnika. Sud još nije doneo odluku u ovom predmetu.

Iako među pristalicama ima reputaciju čoveka koji otvoreno kritikuje sistem, deo javnosti i dalje dvojako gleda na njegovu prošlost i motive. Mađar je u više navrata naglasio da mu je cilj borba protiv korupcije i jačanje demokratskih institucija u zemlji.