TAJNA MANASTIRA KOD POŽAREVCA KOJA VEKOVIMA INTRIGIRA SRBIJU! Predanje o nevinoj Jelici i relikviji koja je nestala bez traga u ratu

Na svega desetak kilometara od Požarevca nalazi se manastir Rukumija, jedna od najzagonetnijih srpskih svetinja. Njegovu istoriju vekovima prate legenda o tragično stradaloj Jelici, ali i priča o relikviji za koju se verovalo da je čuvana u manastiru sve do Prvog svetskog rata, kada joj se zauvek izgubio svaki trag.

Na putu od Požarevca ka Kostolcu, u blizini sela Bradarac, smešten je manastir Rukumija, svetinja Braničevske eparhije Srpske pravoslavne crkve čija istorija spaja narodna predanja, duhovnost i istorijske činjenice.

O poreklu ovog manastira i danas postoje brojne nedoumice, ali gotovo svi koji ga posećuju najpre čuju priču o Jelici, devojci čija je tragična sudbina ostala duboko utkana u narodnu tradiciju.

Legenda o Jelici koja je obeležila ovaj kraj

Narodno predanje, poznato i kroz pesmu “Bog nikom dužan ne ostaje”, govori o vlastelinskoj porodici u kojoj su braća Pavle i Radul neizmerno voleli svoju najmlađu sestru Jelicu. Ljubomorna Pavlova supruga, prema legendi, osmislila je strašnu prevaru kako bi je optužila za zločine koje nije počinila.

Nakon što je zaklala Pavlovog sokola i konja, a potom i sopstveno dete, krvave tragove podmetnula je Jelici. Pavle je poverovao optužbama i naredio da sestru vežu za repove konja i rastrgnu.

Predanje kaže da su na mestima gde su pali delovi njenog tela kasnije podignute četiri svetinje. Manastir Bradača vezuje se za mesto gde je pala njena brada, Rukumija za mesto gde je pala ruka, Sestroljin za oči, dok je na mestu gde je pao trup nastao manastir Zaova.

U unutrašnjosti Rukumije i danas se nalazi freska Svete Jelice, koja podseća na ovu potresnu priču koju stanovnici Braničeva prenose s kolena na koleno.

Relikvija kojoj se izgubio svaki trag

Jedna od najvećih misterija vezanih za Rukumiju odnosi se na relikviju za koju se verovalo da predstavlja upravo Jeličinu ruku.

Prema svedočenjima koja se prenose među monasima, relikvija je bila čuvana u posebnom drvenom kivotu u crkvi i bila je delimično okovana srebrom.

Međutim, tokom bugarske okupacije između 1914. i 1918. godine relikvija je nestala. Od tada nije pronađena, niti postoje pouzdani podaci šta se sa njom dogodilo.

U manastiru se danas čuvaju mošti prepodobnog Sinajita Martirija, za koga se vezuje najraniji period monaškog života u ovoj svetinji.

Foto Izvor: Ustupljene fotografije

Kada je nastala Rukumija?

Istoričari još nisu dali konačan odgovor na pitanje kada je podignut manastir. Postoji nekoliko teorija.

Prema jednoj, zadužbinu je podigao knez Lazar u 14. veku. Druga pretpostavlja da potiče iz vremena kraljeva Milutina ili Dragutina, dok treća njegove korene smešta čak u period rimske vladavine.

Poznato je da se selo Rukumija pominje u povelji kneza Lazara iz 1376. godine, ali tada nema pomena o samom manastiru. Prvi sigurni pisani tragovi o njemu pojavljuju se tek krajem 16. veka u turskim poreskim popisima, gde se navodi pod imenom Vrlište ili Varlište.

Rušenje i obnova kroz vekove

Prvi detaljniji opis manastira ostavio je Maksim Ratković 1733. godine. Tada je crkva bila posvećena Vaznesenju Gospodnjem, sazidana od kamena i pokrivena crepom, a u njoj se nalazio i grob Martirija Sinajita.

Tokom Prvog srpskog ustanka Turci su porušili manastir, koji je potom godinama bio zapušten.

Današnja crkva podignuta je 1825. godine zaslugom kneza Miloša Obrenovića i posvećena Svetom Nikolaju. Već naredne godine putopisac Joakim Vujić zapisao je da je upravo knez Miloš svojim sredstvima obnovio ovu svetinju.

Freske stradale u požaru

Crkvu je 1829. godine oslikao Moler Janja, ali današnje freske potiču iz kasnijeg perioda.

Novi živopis izradio je monah Naum Andrić 1971. godine u skladu sa pravilima pravoslavne ikonografije. Samo sedam godina kasnije, veliki požar ozbiljno je oštetio freske, zbog čega je 1994. godine sprovedena restauracija koju je izveo ruski freskopisac Aleksandar Točilov.

Ženski manastir više od sedam decenija

Od 1953. godine Rukumija funkcioniše kao ženski manastir. Prva igumanija bila je mati Angelina Ilić, koja je, prema dostupnim istorijskim podacima, dala veliki doprinos obnovi i razvoju ove svetinje.

I danas, manastir Rukumija privlači vernike, poklonike i ljubitelje istorije koji dolaze da obiđu mesto obavijeno legendama, ali i misterijama koje ni posle više vekova nisu dobile konačan odgovor.