Connect with us

Domaće

PAN Europe otkriva PFAS pesticide u 58 odsto uzoraka jagoda iz EU

Analizom 41 uzorka iz 11 zemalja utvrđeno prisustvo do devet različitih pesticida po uzorku

Published

2 hours ago

on

Foto Izvor: Pixabay / TruongDinhAnh

Analizom 41 uzorka iz 11 zemalja utvrđeno prisustvo do devet različitih pesticida po uzorku

Nevladina organizacija PAN Europe, u saradnji sa partnerskim udruženjima, sprovela je analizu 41 uzorka jagoda iz 11 država članica Evropske unije, uključujući Hrvatsku. Istraživanje je pokazalo da je čak 58 odsto uzoraka bilo kontaminirano pesticidima koji sadrže perfluorisana i polifluorisana alkilna jedinjenja (PFAS). Udeo opasnijih pesticida, koji su prema evropskim propisima trebalo da budu povučeni još 2011. godine, iznosi 56 odsto u detektovanim slučajevima. Analiza je otkrila fludioksonil i ciprodinil kao najčešće prisutne supstance, iako su u EU već trebalo da budu zabranjene. U pojedinačnim uzorcima iz Belgije pronađeno je devet različitih pesticida, iz Mađarske osam, dok je u uzorku iz Irske otkriveno sedam. Od ukupno 41 ispitanog uzorka, 36 je bilo iz konvencionalne proizvodnje, četiri iz organske, a jedan je deklarisan kao proizveden bez pesticida. U Hrvatskoj su analizirana tri uzorka iz konvencionalnog uzgoja, pri čemu je prosečno otkriveno 3,7 različitih pesticida po uzorku, a svi su sadržali PFAS i pesticide sa evropske liste opasnijih supstanci. Iz PAN Europe navode: “Iznenadio nas je broj različitih ostataka pesticida pronađenih u mnogim uzorcima ovog voća. Javnost mora da zna da regulatorna tela ne procenjuju rizike koje predstavljaju ovakvi kokteli pesticida”, izjavio je Gergely Simon iz organizacije. PFAS jedinjenja, koja se koriste više od 70 godina zbog otpornosti na vodu, masnoće i visoke temperature, veoma sporo se razgrađuju u životnoj sredini i mogu ostati prisutna u vodi, zemljištu i organizmima ljudi i životinja. Medicinske studije povezale su izloženost PFAS sa poremećajima imunološkog sistema, funkcije štitaste žlezde, bolestima jetre, metabolizma lipida i insulina, bolestima bubrega, nepovoljnim reproduktivnim i razvojnim ishodima, kao i sa povećanim rizikom od određenih karcinoma, navodi Institut za vode Josip Juraj Strossmayer. Kompanija Fragaria, najveći proizvođač jagoda i bobičastog voća u Hrvatskoj, saopštila je da domaće jagode prolaze veoma stroge kontrole prema evropskim i nacionalnim propisima. “Tvrdnja da su jagode proizvedene u Evropskoj uniji kontaminirane mešavinom veoma toksičnih pesticida je neodgovorna. Takva izjava nanosi štetu ne samo proizvođačima, već i poverenju građana u domaću i evropsku hranu”, naveli su iz kompanije. Većina hrvatskih proizvođača poseduje Global G.A.P. i GRASP sertifikate, dok članovi Udruženja zagrebačkih proizvođača jagoda od 2001. godine sprovode obavezne analize na ostatke pesticida. “Zdravlje je uvek bilo i biće na prvom mestu. Naše jagode su potpuno ispravne”, izjavio je Dubravko Herceg iz udruženja. Proizvođači naglašavaju da su sve aktivne supstance dozvoljene za upotrebu ukoliko se poštuju pravila karence i propisane koncentracije preparata.

Povezano
Pročitaj još
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Domaće

Windflow East gradi vetropark Gornjak snage 194,4 MW kod Žagubice

Projekat predviđa 34 vetrogeneratora i godišnju proizvodnju preko 520 gigavat-sati energije, komercijalni rad planiran za četvrti kvartal 2029.

Published

8 minutes ago

on

July 8, 2026

By

Projekat predviđa 34 vetrogeneratora i godišnju proizvodnju preko 520 gigavat-sati energije, komercijalni rad planiran za četvrti kvartal 2029.

Kompanija Windflow East iz Beograda, u vlasništvu turske Fortis Energy, pokrenula je proceduru za izgradnju vetroparka Gornjak kod Žagubice, snage 194,4 MW, čime bi ovaj projekat postao jedan od najvećih u jugoistočnoj Evropi u sektoru obnovljivih izvora energije. Opština Žagubica stavila je na javni uvid Nacrt plana detaljne regulacije vetroelektrane Gornjak, kao i izveštaj o strateškoj proceni uticaja na životnu sredinu, a javni uvid trajaće do 17. avgusta.

Prema dokumentaciji, vetropark Gornjak će imati maksimalno 34 vetrogeneratora, pri čemu će sedam biti smešteno na teritoriji opštine Žagubica, a ostatak u opštini Petrovac na Mlavi. Površina obuhvaćena planom na teritoriji Žagubice iznosi 745,35 hektara i uključuje delove katastarskih opština Breznica, Krepoljin i Osanica. Vetropark će biti lociran na brdskom području, uz poštovanje uslova zaštite prirode i kulturnih dobara, kao i rastojanja od naselja – najbliži vetrogeneratori biće udaljeni između 5,3 i 6 kilometara od građevinskih područja Krepoljina i Osanice.

Odobrena snaga vetroparka na mestu priključenja na elektroenergetski sistem iznosi 194,4 MW. Ukupna instalirana snaga može biti veća radi pokrivanja internih gubitaka u mreži, dok će rad pojedinih turbina biti softverski ograničen tako da snaga na priključenju ne prelazi dozvoljenu vrednost. Planom je predviđena i izgradnja pristupnih i internih puteva, podzemne kablovske elektroenergetske infrastrukture srednjeg naponskog nivoa i optičkih kablova za upravljanje.

Konačan izbor tipa vetrogeneratora i njihov raspored biće definisan u fazi izrade tehničke dokumentacije, nakon izbora opreme i saglasnosti operatora prenosnog sistema. Investitor planira da projekat dostigne status “Spreman za izgradnju” (Ready-to-Build) u prvom kvartalu 2027. godine, dok se početak komercijalnog rada očekuje u četvrtom kvartalu 2029.

Sa kapacitetom od 194,4 MW, vetropark Gornjak spada među najveće projekte obnovljive energije u regionu, a prema planu, godišnja proizvodnja biće veća od 520 gigavat-sati električne energije. Faze izgradnje i instalacije sprovešće Fortis Energy sa sopstvenim timovima i opremom, u saradnji sa lokalnim dobavljačima i inženjerskim firmama.

Pročitaj još

Domaće

Beograd uvodi naplatu grejanja po potrošnji, cena 9,03 dinara po kilovatsatu

Računi za grejanje u zavisnosti od potrošnje mogu biti i duplo veći, nova stavka „instalisana snaga“ se plaća tokom cele godine

Published

13 minutes ago

on

July 8, 2026

By

Računi za grejanje u zavisnosti od potrošnje mogu biti i duplo veći, nova stavka „instalisana snaga“ se plaća tokom cele godine

Korisnici daljinskog grejanja u Beogradu se od ove zime suočavaju sa novim načinom obračuna troškova, pošto je uvedena naplata grejanja prema stvarnoj potrošnji energije. Prema informacijama koje je objavilo preduzeće Beostan, od decembra više neće biti fiksne cene, već će iznos računa zavisiti od ukupne potrošnje energije u zgradi, kvadrature stana i spoljašnjih temperatura tokom grejne sezone.

Direktor poslovnog udruženja Toplane Srbije, Dejan Stojanović, naglasio je da je ovakav model naplate standard u evropskim gradovima i da se u podstanicama koriste ultrazvučni merači za precizno očitavanje utroška energije. „Na taj način se dobija proračunska energija za svaki stan. Druga stvar je da postoje zgrade gde postoje i pojedinačni delioci troškova, odnosno alokatori koji su instalirani na radijatorima i putem njih se radi takozvana individualna podela“, izjavio je Stojanović.

On je dodao da se u Šapcu grejanje po potrošnji primenjuje još od 2010. godine, dok je u Beogradu ovaj model najavljen još prošle godine. U praksi, to znači da trećina korisnika može dobijati iste račune kao ranije, trećina veće, a trećina manje, u zavisnosti od tehničkih karakteristika i izolacije zgrade.

Nova stavka na računu, „instalisana snaga“, plaćaće se tokom cele godine, dok će se tokom grejne sezone dodatno obračunavati utrošak energije po ceni od 9,03 dinara po kilovatsatu. Beostan ističe da je nemoguće precizno prognozirati iznos računa dok ne prođe prva grejna sezona sa novim sistemom, ali upozorava da računi mogu biti i duplo veći nego prošle godine.

Naplata po potrošnji je deo šireg procesa povećanja energetske efikasnosti i od 2015. godine je deo pravnog okvira Srbije. Konačni iznosi računa u velikoj meri zavise od starosti i izolacije zgrada, kao i od navika potrošnje samih korisnika.

Pročitaj još

Domaće

Pivac holding nudi 130 evra po akciji za preuzimanje Kraša, malim akcionarima 24,6 miliona evra

Ponuda se odnosi na 188.915 deonica, što čini 12,61% kapitala, a uprava Kraša cenu smatra primerenom

Published

43 minutes ago

on

July 8, 2026

By

Ponuda se odnosi na 188.915 deonica, što čini 12,61% kapitala, a uprava Kraša cenu smatra primerenom

Kompanija Pivac Holding, u saradnji sa Kappa Star Limited, objavila je ponudu za preuzimanje hrvatskog konditora Kraš po ceni od 130 evra po akciji, saopšteno je 8. jula 2026. godine. Ponuda, koju je uprava Kraša ocenila kao primerenu, odnosi se na preostalih 188.915 deonica, odnosno 12,61% osnovnog kapitala kompanije, za šta bi manjinskim akcionarima trebalo biti isplaćeno ukupno oko 24,6 miliona evra.

Prema podacima uprave, Pivac Holding već drži 826.426 deonica Kraša (55,15%), dok Kappa Star Limited poseduje još 483.280 deonica (32,25%), pa zajedno upravljaju sa 87,39% svih akcija. Zbog sopstvenih deonica koje Kraš ima u svom vlasništvu, njihov zajednički procenat glasačkih prava iznosi 93,25%. Ukoliko bi dosegli prag od 95% deonica, mogli bi da pokrenu prinudnu prodaju preostalih akcija, dok je na Beogradskoj berzi taj prag 90% kapitala.

Uprava Kraša navodi da ponuđena cena od 130 evra po akciji odražava trenutne makroekonomske okolnosti, poslovna kretanja kompanije i položaj na tržištu konditorskih proizvoda. “S obzirom na poslovna kretanja Društva, položaj na domaćem i regionalnom tržištu konditorskih proizvoda, ali uzevši u obzir i trenutne makroekonomske okolnosti i političko-privredne okolnosti u svetu, uprava Društva smatra cenu od 130 evra po akciji primerenom”, navodi se u mišljenju uprave.

Uprava je naglasila da se ovo mišljenje ne može tumačiti kao investicioni savet akcionarima, već ih upućuje da detaljno prouče javno objavljene izveštaje pre donošenja odluke. Takođe, istaknuto je da planovi ponudioca ne predviđaju značajnije promene u politici zapošljavanja niti uticaj na radnopravni status zaposlenih.

U dokumentu se navodi da Pivac Holding i Kappa Star Limited planiraju nastavak razvoja Kraša kao stabilnog i konkurentnog privrednog subjekta, bez oslanjanja na kratkoročne finansijske efekte. Spominje se i mogućnost preseljenja proizvodnje u Zaprešić, nakon što je Kraš tokom 2026. godine kupio nekretnine na toj lokaciji.

Pročitaj još

U Trendu