Dva i po miliona građana Srbije nose detalj iz bronzanog doba, pronalažen 1903. kod sela Dupljaja
Više od dva i po miliona građana Srbije, vlasnika vozačke dozvole, svakodnevno nosi prikaz dupljajskih kolica, arheološkog otkrića starog preko 3.500 godina. Ovaj predmet iz bronzanog doba pronađen je 1903. godine u blizini sela Dupljaja u Južnom Banatu, a danas je njegov hologram utisnut na srpskim saobraćajnim dozvolama. Dupljajska kolica, izrađena od pečene gline, visine oko 26 centimetara, čuvaju se u Narodnom muzeju u Beogradu i predstavljaju jedan od najznačajnijih nalaza praistorije jugoistočne Evrope.
U dokumentima o kulturnoj zaštiti navodi se da su dupljajska kolica „jedan od najpoznatijih predmeta bronzanog doba na prostoru jugoistočne Evrope“ i „remek-delo praistorijske umetnosti“. Stručnjaci smatraju da je reč o obrednom predmetu, dok su irski arheolozi pomoću 3D tehnologije utvrdili da minijaturna kolica predstavljaju vernu repliku pravog vozila iz tog perioda.
Pored veće figure od oko 26 cm, pronađena je i manja verzija dužine oko 5 centimetara, koja se čuva u Gradskom muzeju u Vršcu. Ova manja figurina nije kompletna – sačuvana je zadnja polovina sa dva točka i kočijašem, dok su na prednjem delu veće figure tri vodene ptice, najverovatnije barske patke. Obe figure ukrašene su spiralama, krugovima i svastikama, a prikazuju antropomorfno biće sa kljunom ptice umesto nosa i ženskom odorom sa istaknutim muškim genitalijama.
Dupljajska kolica pronađena su na području sela Dupljaja, smeštenog u dolini reke Karaš, poznate kao „Banatski Amazon“, koja protiče kroz 60 kilometara nalik prašumama pre nego što se ulije u Dunav. Regija obiluje arheološkim nalazištima, sa tragovima od neolita do poznog srednjeg veka, uključujući i ostatke rimskih utvrđenja i mađarskog srednjovekovnog grada Karaš iz 12. veka.
Pronalazak dupljajskih kolica 1903. godine pripisuje se lokalnim seljacima, dok je fragmente otkupio Leonard Bem, tadašnji gradonačelnik Bele Crkve i osnivač najstarijeg muzeja u Vojvodini iz 1877. godine. Bem je bio istoričar, arheolog, kolekcionar i numizmatičar, te je značajno doprineo očuvanju ovog nacionalnog kulturnog dobra. Na osnovu stručnih analiza, kolica su proglašena nacionalnim kulturnim dobrom krajem prošle godine, što potvrđuje njihovu istorijsku i umetničku vrednost.
