U skladu sa EU uredbom br. 1143/2014, zemlje regiona jačaju institucionalne kapacitete i usklađuju regulativu

Projekat EU4Green, uz podršku Evropske unije i Austrije, pokrenuo je kampanju podizanja svesti o invazivnim stranim vrstama, kako bi informisao stanovništvo Zapadnog Balkana o jednom od najvažnijih ekoloških i ekonomskih izazova. Prema zvaničnim informacijama, invazivne strane vrste, koje se šire putem trgovine, transporta i poljoprivrede, izazivaju ekološku, ekonomsku i zdravstvenu štetu u regionu. Kampanja, koja je lansirana tokom radionice o biodiverzitetu u Podgorici, ima za cilj edukaciju građana kroz digitalno pripovedanje, društvene mreže i regionalne događaje.

Na nivou Evropske unije, invazivne strane vrste su regulisane Uredbom (EU) br. 1143/2014, koja postavlja okvir za njihovo sprečavanje i upravljanje. Dr Volfgang Rabič iz Austrijske agencije za životnu sredinu izjavio je: “Uredba EU br. 1143/2014 uvela je listu invazivnih vrsta od značaja za Uniju, sa jasnim obavezama država članica – od ranog otkrivanja, preko brzog iskorenjivanja, do dugoročnog upravljanja već uspostavljenim populacijama. Upravo taj sistem ranog upozoravanja i koordinisane reakcije pokazao je u EU da se širenje invazivnih vrsta može zaustaviti ili barem značajno usporiti. Zapadni Balkan može postići iste rezultate – pod uslovom da se regulativa uskladi, institucije ojačaju, a podaci razmenjuju preko granica u realnom vremenu.”

Katarina Huhler iz Austrijske agencije za životnu sredinu navodi da je podizanje svesti građana ključno za prevenciju i efikasno upravljanje ovim rizikom. Crna Gora, prepoznata kao žarište biodiverziteta Evrope, već beleži prisustvo invazivnih vrsta koje utiču na poljoprivredu, šumarstvo i turizam, a institucije su u fazi usklađivanja nacionalnog zakonodavstva sa EU standardima. Materijali kampanje dostupni su na internet stranici EU4Green i putem društvenih mreža.

Projekat EU4Green sprovodi Austrijska agencija za životnu sredinu i pruža podršku regionu Zapadnog Balkana u implementaciji Zelene agende, sa fokusom na cirkularnu ekonomiju, biodiverzitet, održivu poljoprivredu, smanjenje zagađenja i dekarbonizaciju.

Američki proizvođači upozoravaju na pretnju konkurentnosti, Tesla povratila vođstvo sa 358.023 vozila u prvom kvartalu 2026.

Kineska kompanija BYD ostvarila je prodaju od 2,26 miliona električnih vozila (BEV) u 2025. godini, čime je premašila američku kompaniju Tesla za više od 600.000 jedinica i postala najveći globalni prodavac čisto električnih automobila tokom cele godine. Ovo je prvi put da je BYD preuzeo titulu lidera u godišnjoj prodaji električnih vozila, dok je Tesla prethodno dominirala ovim segmentom.

Međutim, prema poslednjim podacima za prvi kvartal 2026. godine, Tesla je povratila vođstvo sa 358.023 isporučena vozila, dok BYD beleži pad zbog pojačane konkurencije na domaćem tržištu. Analitičari najavljuju nastavak tesne borbe za globalni prestiž između kineskog i američkog proizvođača tokom tekuće godine.

Ministar trgovine Sjedinjenih Američkih Država Hauard Latnik izjavio je na samitu Svetske ekonomije “Semafor” u Vašingtonu da kineske kompanije, uključujući BYD, neće moći da investiraju u američku automobilsku industriju. “Nećemo ih imati ovde” i “Ne automobile, ne automobile”, rekao je Latnik, odgovarajući na pitanja o mogućem ulasku kineskih proizvođača na američko tržište.

Latnik je dodatno istakao da potencijalne investicije drugih kineskih kompanija u auto-sektor nisu prihvatljive za SAD, bez obzira na prethodne signale predsednika SAD Donalda Trampa o mogućem otvaranju tržišta. Ove poruke dolaze u trenutku kada američki proizvođači automobila upozoravaju da kineski uticaj predstavlja pretnju konkurentnosti i nacionalnoj bezbednosti.

Prema pismu koje su u martu lideri pet američkih grupa automobilske industrije uputili zvaničnicima, nastojanja Pekinga da “dominira” globalnom automobilskom industrijom i obezbedi pristup SAD predstavljaju “direktnu pretnju američkoj globalnoj konkurentnosti, nacionalnoj bezbednosti i automobilskoj industrijskoj bazi”.

Kineski BYD, poznat po tehnološkoj superiornosti i nižim cenama električnih vozila, već gradi fabrike automobila i baterija u Evropi, dok su SAD označene kao sledeće potencijalno tržište. Ipak, ovakve najave naišle su na čvrst otpor američkih vlasti, što bi moglo uticati na međunarodnu dinamiku u automobilskoj industriji u narednim godinama.

Obavezna javna ponuda za preuzimanje nakon sticanja više od 25% akcija, javna rasprava traje do 4. maja

Ministarstvo finansija Republike Srbije pokrenulo je javnu raspravu o Nacrtu zakona o preuzimanju akcionarskih društava, koji uvodi značajne promene na domaćem tržištu kapitala. Prema predloženim pravilima, svako lice koje stekne više od 25% akcija sa pravom glasa u jednoj kompaniji moraće da objavi javnu ponudu za preuzimanje, čime se omogućava svim akcionarima iste klase da ostvare jednaka prava u procesu promene kontrole.

Novi zakon detaljno definiše postupak preuzimanja kompanija čijim se akcijama trguje na berzi ili na multilateralnim trgovačkim platformama. Dodatno, svaki novi porast vlasništva za više od 10% može ponovo aktivirati obavezu objavljivanja ponude, čime se štite prava manjinskih akcionara i sprečavaju zloupotrebe.

Jedna od ključnih mera je obavezno prethodno obezbeđivanje novčanih sredstava za kupovinu akcija – bilo depozitom u banci, kreditom ili bankarskom garancijom – kako bi se sprečile ponude bez finansijskog pokrića i time održala sigurnost tržišta.

Zakon zabranjuje veštačke promene cena akcija, a svi učesnici u procesu, od ponuđača do uprave društva, dužni su da postupaju transparentno i u interesu kompanije. Uprava ciljnog društva ima obavezu da javno iznese mišljenje o ponudi, uključujući njen uticaj na zaposlene i poslovanje.

Javna rasprava o Nacrtu zakona traje do 4. maja, a cilj je jačanje transparentnosti i bolja zaštita svih akcionara.