Digitalni juan postaje deo šire bankarske infrastrukture, ali udeo u globalnim plaćanjima još zaostaje za dolarom
Narodna banka Kine ubrzala je razvoj digitalnog juana (e-CNY), čime je do kraja novembra 2025. realizovano 3,48 milijardi transakcija u ukupnoj vrednosti od 16,7 biliona juana (oko 2,37 biliona dolara), prema zvaničnim podacima. Ova digitalna valuta centralne banke prelazi iz faze eksperimentalnog sredstva plaćanja u širi finansijski instrument, što osnažuje kinesku ambiciju da umanji oslanjanje na američki dolar u globalnim transakcijama.
Najveća promena u novoj fazi digitalnog juana jeste mogućnost obračunavanja kamate na sredstva u digitalnim novčanicima, čime e-CNY dobija osobine sličnije bankarskom depozitu. Time se korisnicima omogućava da novac ne samo troše već i čuvaju u digitalnom obliku, dok se digitalni juan transformiše u deo šire bankarske i platne infrastrukture.
I pored značajnog broja transakcija, upotreba digitalnog juana i dalje zaostaje za dominantnim kineskim platformama kao što su Alipay i WeChat Pay. Peking proširuje institucionalnu podršku – u sistem ulazi još 12 finansijskih institucija, uključujući Shanghai Pudong Development Bank i China Everbright Bank, sa ciljem da digitalni juan postane vidljiviji u svakodnevnim plaćanjima, javnoj potrošnji, trgovini i prekograničnim poravnanjima.
Kineska strategija sa digitalnim juanom deo je šireg plana da se izgrade alternativni kanali međunarodnih plaćanja, nezavisnih od dolara i SWIFT sistema, koji povezuje više od 11.000 finansijskih institucija širom sveta. Jedan od ključnih projekata je mBridge, koji omogućava brža i jeftinija prekogranična plaćanja putem više digitalnih valuta centralnih banaka.
Interesovanje za alternativne platne sisteme poraslo je nakon što su SAD i saveznici zamrzli oko 300 milijardi dolara deviznih rezervi ruske centralne banke 2022. godine, što je pokazalo potencijalnu ranjivost zemalja koje zavise od zapadne finansijske infrastrukture.
Za razliku od kineskog modela digitalne valute centralne banke, američki pristup favorizuje privatne stablecoine vezane za dolar. Dok Peking razvija državnu digitalnu valutu, u SAD se politički potiskuje ideja zvaničnog digitalnog dolara, a tržište se oslanja na privatne izdavaoce stablecoina i kapital.
Iako digitalni juan Kini daje snažniji platni alat za domaće tržište i određene međunarodne transakcije, glavne prepreke internacionalizaciji renminbija ostaju: valuta nije potpuno konvertibilna, kapitalne kontrole su na snazi, a poverenje stranih investitora u kinesko tržište ne dostiže nivo američkog. Dolar zadržava prednost zbog dubine američkog tržišta državnih obveznica, likvidnosti i statusa sigurnog utočišta za centralne banke i investitore širom sveta.
Digitalni juan, prema sadašnjim podacima, predstavlja strateški dodatak kineskoj finansijskoj moći, ali još ne predstavlja direktnu pretnju globalnoj ulozi dolara. Da bi postao ozbiljan rival američkoj valuti, e-CNY mora preći iz pilot faze u široko prihvaćen instrument međunarodne trgovine.
