Bugarski fond uz operativnu podršku u regionu i novi fond u pripremi skraćuje put do serije A za balkanske startape

Bugarski fond rizičnog kapitala LAUNCHub Ventures dobio je investiciju od 10 miliona evra od Evropske banke za obnovu i razvoj (EBRD), čime planira značajno da proširi aktivnosti na tržištu Zapadnog Balkana. Ova finansijska injekcija dolazi u trenutku kada je fond već investiciono prisutan u regionu, ali sada prvi put uvodi i lokalnu operativnu podršku, što najavljuje novi pridruženi partner Vedran Blagus, koji je prethodnih osam godina proveo u South Central Ventures.

Blagus ističe da je, sa novim fondom u pripremi, vreme za snažniji rast i da je cilj LAUNCHub-a da postane ključni investicioni partner za startape iz Hrvatske, Slovenije i Zapadnog Balkana. Dosadašnja saradnja sa LAUNCHub-om traje od 2017. godine, a kao najskoriji primer navodi seed investiciju u hrvatski AI security startap SplxAI iz marta 2025. godine, u kojoj je LAUNCHub predvodio rundu, dok je SC Ventures bio ko-investitor. SplxAI je iste godine preuzeo američki Zscaler, što je označeno kao jedan od najbržih i najznačajnijih izlaza u regionu.

Blagus naglašava da primer SplxAI pokazuje zrelost hrvatskog ekosistema, gde su i kompanije poput GlycanAge, Photomath, Rimac i Infobip postavile temelje za razvoj globalno konkurentnih firmi iz regiona. Međutim, i dalje je očigledan problem finansiranja rasta – osnivači često moraju putovati u Berlin, London ili SAD kako bi pristupili investicijama serije A, zbog nedostatka fondova iz CEE regiona spremnih da vode A i B runde.

LAUNCHub vidi svoju ulogu u povezivanju balkanskih startapa sa evropskim i američkim investitorima još u seed fazi, čime se lokalnim osnivačima skraćuje put do sledeće faze rasta. Blagus u novoj ulozi želi da izgradi snažan „deal flow“ u Hrvatskoj, Sloveniji i Zapadnom Balkanu, postajući prva kontakt tačka za startape pre nego što potraže kapital van regiona.

Kriterijumi za ulaganje u ranoj fazi su se promenili pod uticajem razvoja veštačke inteligencije: funkcionalan proizvod više nije dovoljan, a investitori traže jasnu tržišnu potvrdu, stvarne kupce i ranu retenciju. LAUNCHub se trenutno fokusira na AI bezbednost, AI-native infrastrukturu, zdravstvo, biotehnologiju i dugovečnost, kao i na B2B softver za evropski mid-market, uz poseban interes za regulisane industrije.

Ovim pristupom, LAUNCHub želi da dodatno učvrsti poziciju u regionu i pruži startapima iz Zapadnog Balkana brži i efikasniji pristup međunarodnim investicionim tokovima, sa ciljem da region postane prepoznat kao izvor inovacija i visokotehnoloških rešenja.

AI sistem u stokholmskom kafiću ugovorio trogodišnju struju i nabavio 6.000 salveta, što je izazvalo gubitak kontrole nad troškovima

Prvi evropski kafić kojim upravlja veštačka inteligencija, osnovan u Stokholmu i vođen Google sistemom Gemini, suočava se sa nizom operativnih i finansijskih poteškoća nakon više od mesec dana rada. „Digitalna menadžerka“ Mona donela je brojne nelogične odluke, uključujući naručivanje 3.000 pari rukavica i 6.000 salveta za kafić u kome radi samo jedan zaposleni, čime je brzo potrošen početni budžet od 200.000 švedskih kruna (oko 20.000 evra) koji je obezbedila startap kompanija Andon Labs iz San Franciska.

Sistem je pokazao ozbiljna ograničenja u upravljanju, naručujući jaja i paradajz-pire koji nisu na meniju, dok je hleb više puta zaboravljen, što je dovelo do privremenog povlačenja sendviča iz ponude. Mona je samostalno zaključila ugovor o električnoj energiji na tri godine, što je dodatno opteretilo finansije kafića. Osim problema sa nabavkom, veštačka inteligencija šalje poruke zaposlenima tokom noći i za vreme slobodnih dana, zanemarujući važnost ravnoteže između privatnog i poslovnog života, posebno značajnu u Švedskoj.

Iako AI sistemi poput ChatGPT-a mogu da odgovore na gotovo svako pitanje, eksperimenti u realnom poslovanju pokazuju da postoje brojna ograničenja kada je u pitanju upravljanje ljudima i resursima. Uprkos dosadašnjim greškama, kompanija Andon Labs planira da nastavi eksperiment, smatrajući ga važnim za testiranje buduće uloge veštačke inteligencije u poslovanju i etičkih pitanja koja se pojavljuju kada AI preuzima funkciju menadžera.

Voyah sa 1.700 prodatih vozila prednjači, premijum segment sada čini 10 odsto ruskog tržišta automobila

Prodaja novih automobila premijum segmenta u Rusiji porasla je u aprilu za 13 odsto na godišnjem nivou, dostigavši 11.600 vozila, pokazali su podaci ruske analitičke agencije Avtostat. Premijum automobili sada zauzimaju oko 10 odsto ukupnog tržišta automobila u Rusiji, prenela je agencija TASS.

Kineski proizvođač Voyah bio je najprodavaniji premijum brend u aprilu, sa 1.700 isporučenih vozila. Na drugom mestu se nalazi BMW sa 1.500 prodatih automobila, dok je kineski Exeed ostvario prodaju od 1.430 vozila. U prvih pet najprodavanijih brendova ubrajaju se i kineski Tank, kao i Mercedes-Benz i Honqi.

Analitička agencija Avtostat ističe da ovi rezultati potvrđuju nastavak jačanja prisustva kineskih proizvođača na ruskom tržištu automobila, naročito nakon povlačenja ili smanjenja aktivnosti pojedinih zapadnih kompanija. Povećanje broja prodatih premijum vozila od strane kineskih brendova dodatno utiče na promenu strukture ovog segmenta u Rusiji.

Prema dostupnim podacima, tržišni udeo premijum segmenta trenutno je na nivou od oko 10 odsto, što odražava promene koje su usledile nakon što su se neki zapadni proizvođači povukli ili smanjili svoje prisustvo.

Dalji komentari ili planovi proizvođača nisu objavljeni u analizi Avtostata.