Vrhovni sud SAD presudio protiv uredbe bivšeg predsednika, potvrđujući pravo na državljanstvo po rođenju u SAD

Vrhovni sud Sjedinjenih Američkih Država doneo je 30. juna 2026. godine odluku kojom je poništio izvršnu uredbu bivšeg predsednika Donalda Trampa, kojom se pokušavalo ograničiti pravo na državljanstvo po rođenju. Sud je ovom odlukom potvrdio dosadašnje tumačenje Ustava SAD, prema kojem gotovo sve osobe rođene na teritoriji Sjedinjenih Država stiču američko državljanstvo.

Odluka je doneta posle podeljenog glasanja u predmetu Tramp protiv Barbare, čime je sud utvrdio da je politika bivšeg predsednika protivna ustavnim načelima. U presudi se navodi da je pravo na državljanstvo po rođenju deo američke pravne tradicije duže od jednog veka.

Izvršna uredba, potpisana na početku drugog predsedničkog mandata Donalda Trampa, bila je deo šireg paketa mera usmerenih na reformu imigracione politike. Uredba je predviđala ograničavanje automatskog sticanja državljanstva za decu rođenu u SAD, ukoliko njihovi roditelji nemaju regulisan status boravka. Ova mera naišla je na protivljenje pravnih i građanskih organizacija, koje su tvrdile da je uredba u suprotnosti sa 14. amandmanom Ustava SAD.

Vrhovni sud je ovom presudom drugi put poništio jednu od ključnih inicijativa iz Trampovog drugog mandata, nakon što je ranije tokom godine odbacio i deo uvoznih tarifa uvedenih od strane iste administracije. Sud je u obrazloženju naveo da pravo na državljanstvo po rođenju čini osnovu američkog ustavnog poretka i da ga nije moguće ograničiti izvršnim aktom.

Reakcije na odluku suda stižu iz različitih političkih i pravnih krugova. Zastupnici ranije uredbe navodili su potrebu za strožom kontrolom imigracije, dok su protivnici ukazivali na istorijski značaj prava na državljanstvo i potencijalne posledice za milione ljudi rođenih u SAD. Odluka Vrhovnog suda, prema tumačenju pravnih eksperata, predstavlja potvrdu dosadašnje prakse i imaće dugoročne posledice na definisanje imigracione politike u zemlji.

Ova odluka dolazi u trenutku kada je imigracija i dalje jedno od ključnih pitanja u američkoj javnosti i politici. Pravo na državljanstvo po rođenju, poznato kao “birthright citizenship”, ostaje osnova američkog pravnog sistema i predmet rasprava u političkim kampanjama i zakonodavnim inicijativama. Sud je najavio da će u narednom periodu objaviti detaljno obrazloženje presude.

Vrhovni sud SAD doneo odluku o ukidanju federalnih limita na koordinisanu potrošnju političkih komiteta, potvrđuju izvori iz Vašingtona

Vrhovni sud Sjedinjenih Država ukinuo je federalna ograničenja na iznos novca koji politički komitet može potrošiti u koordinaciji sa kandidatima na federalnim izborima, potvrđeno je u utorak u Vašingtonu. Odluka je doneta nekoliko meseci uoči predstojećih izbora za Kongres, a prema dostupnim informacijama, sud je presudio većinom glasova.

Predmet pod nazivom National Republican Senatorial Committee protiv Federalne izborne komisije bio je u fokusu jer su sudije razmatrale ustavnost limita na takozvane koordinisane partijske izdatke. U presudi, sud je zaključio da ograničenja predstavljaju kršenje Prvog amandmana američkog ustava, posebno u domenu političkog izražavanja i finansiranja kampanja.

Odluka dolazi kao nastavak prethodnih presuda konzervativne većine Vrhovnog suda, koje su u više navrata poništavale ograničenja u finansiranju izbornih kampanja, navodeći da ona mogu predstavljati prepreku slobodnom političkom govoru. Sudije su bile podeljene duž ideoloških linija.

U obrazloženju presude, navodi se da su postojeći limiti ograničavali partije u zajedničkim aktivnostima sa kandidatima, što je, prema mišljenju većine sudija, u suprotnosti sa pravom na političko udruživanje i izražavanje. Protivnici ove odluke su, tokom postupka, navodili da ukidanje ograničenja može dodatno povećati uticaj novca u američkim izbornim procesima, dok su zagovornici isticali važnost zaštite političkih prava.

Ova presuda bi mogla imati značajan uticaj na predstojeće kongresne izbore, jer omogućava političkim partijama veću fleksibilnost u finansiranju kampanja u saradnji sa kandidatima. Federalna izborna komisija do sada je nadgledala primenu ovih ograničenja.

Vrhovni sud SAD u poslednjih nekoliko godina donosi odluke koje oblikuju pravila političkog finansiranja, a ova odluka se nadovezuje na slične slučajeve iz prethodnih izbornih ciklusa. Stručnjaci ističu da će nova pravila uticati na strategije političkih komiteta, kao i na tok novca u američkim izbornim kampanjama.

Očekuje se da će odluka izazvati reakcije iz različitih delova političkog spektra, a pravni i politički analitičari nastavljaju da prate potencijalne posledice na transparentnost i integritet izbornog procesa. Dalje informacije i detalji presude biće objavljeni kako postanu dostupni.

Najviša sudska instanca donela odluku kojom se omogućava državama da ograniče učešće transrodnih sportista, potvrđeno za Zapadnu Virdžiniju i Idaho

Vrhovni sud Sjedinjenih Američkih Država doneo je 30. juna 2026. godine odluku kojom podržava zakone pojedinih saveznih država koji zabranjuju transrodnim sportistima takmičenje u ženskim i dečijim sportskim timovima. Odluka suda odnosi se na slučajeve iz Zapadne Virdžinije i Idaha, gde su ranije usvojeni propisi koji ograničavaju učešće transrodnih osoba u školskim sportovima na osnovu pola upisanog pri rođenju.

Sud je ovom odlukom potvrdio validnost zakona koji su izglasani u tim državama, nakon što su se protiv tih mera žalile pojedine strane i organizacije. Slučajevi su poznati kao West Virginia v. B.P.J. i Little v. Hecox. Presudom se utvrđuje da pojedine države imaju pravo da uređuju pravila učešća u školskim sportskim takmičenjima i donose odluke o tome ko može da nastupa u ženskim i dečijim ekipama.

Odluka Vrhovnog suda doneta je nakon što su niži sudovi razmatrali ustavnost državnih propisa i privremeno blokirali njihovu primenu u nekim slučajevima. Sud je sada presudio u korist država, čime je potvrđena mogućnost primene ovakvih zabrana. U zvaničnom saopštenju navodi se da će zakon Zapadne Virdžinije i Idaha ostati na snazi dok se ne okončaju svi sudski postupci koji su u toku.

Prema informacijama iz sudskih dokumenata, zagovornici ovih zabrana tvrde da su mere donete radi očuvanja fer uslova u sportskim takmičenjima i zaštite devojčica i žena. Sa druge strane, protivnici smatraju da ovakve zabrane ograničavaju prava transrodnih osoba i mogu dovesti do diskriminacije. Odluka Vrhovnog suda ne predstavlja kraj sudskih procesa, ali znači da propisi mogu biti primenjivani do konačne odluke nižih sudova.

Ova odluka je deo šireg pravnog procesa i debate u Sjedinjenim Državama u vezi sa pravima transrodnih osoba, naročito u oblasti sporta. Povodom presude, predstavnici strana u postupku najavili su da će nastaviti sa sudskim i pravnim inicijativama. Prema navodima iz sudskih dokumenata, slični zakoni usvojeni su i u drugim saveznim državama, a ova presuda može imati uticaj i na buduće slučajeve širom zemlje.

Ovo je najnoviji razvoj u pravnim sporovima koji se odnose na učešće transrodnih sportista u školskim i univerzitetskim sportskim takmičenjima u SAD. Dodatne informacije i reakcije očekuju se u narednom periodu kako se procesi budu odvijali.