Digitalni juan postaje deo šire bankarske infrastrukture, ali udeo u globalnim plaćanjima još zaostaje za dolarom

Narodna banka Kine ubrzala je razvoj digitalnog juana (e-CNY), čime je do kraja novembra 2025. realizovano 3,48 milijardi transakcija u ukupnoj vrednosti od 16,7 biliona juana (oko 2,37 biliona dolara), prema zvaničnim podacima. Ova digitalna valuta centralne banke prelazi iz faze eksperimentalnog sredstva plaćanja u širi finansijski instrument, što osnažuje kinesku ambiciju da umanji oslanjanje na američki dolar u globalnim transakcijama.

Najveća promena u novoj fazi digitalnog juana jeste mogućnost obračunavanja kamate na sredstva u digitalnim novčanicima, čime e-CNY dobija osobine sličnije bankarskom depozitu. Time se korisnicima omogućava da novac ne samo troše već i čuvaju u digitalnom obliku, dok se digitalni juan transformiše u deo šire bankarske i platne infrastrukture.

I pored značajnog broja transakcija, upotreba digitalnog juana i dalje zaostaje za dominantnim kineskim platformama kao što su Alipay i WeChat Pay. Peking proširuje institucionalnu podršku – u sistem ulazi još 12 finansijskih institucija, uključujući Shanghai Pudong Development Bank i China Everbright Bank, sa ciljem da digitalni juan postane vidljiviji u svakodnevnim plaćanjima, javnoj potrošnji, trgovini i prekograničnim poravnanjima.

Kineska strategija sa digitalnim juanom deo je šireg plana da se izgrade alternativni kanali međunarodnih plaćanja, nezavisnih od dolara i SWIFT sistema, koji povezuje više od 11.000 finansijskih institucija širom sveta. Jedan od ključnih projekata je mBridge, koji omogućava brža i jeftinija prekogranična plaćanja putem više digitalnih valuta centralnih banaka.

Interesovanje za alternativne platne sisteme poraslo je nakon što su SAD i saveznici zamrzli oko 300 milijardi dolara deviznih rezervi ruske centralne banke 2022. godine, što je pokazalo potencijalnu ranjivost zemalja koje zavise od zapadne finansijske infrastrukture.

Za razliku od kineskog modela digitalne valute centralne banke, američki pristup favorizuje privatne stablecoine vezane za dolar. Dok Peking razvija državnu digitalnu valutu, u SAD se politički potiskuje ideja zvaničnog digitalnog dolara, a tržište se oslanja na privatne izdavaoce stablecoina i kapital.

Iako digitalni juan Kini daje snažniji platni alat za domaće tržište i određene međunarodne transakcije, glavne prepreke internacionalizaciji renminbija ostaju: valuta nije potpuno konvertibilna, kapitalne kontrole su na snazi, a poverenje stranih investitora u kinesko tržište ne dostiže nivo američkog. Dolar zadržava prednost zbog dubine američkog tržišta državnih obveznica, likvidnosti i statusa sigurnog utočišta za centralne banke i investitore širom sveta.

Digitalni juan, prema sadašnjim podacima, predstavlja strateški dodatak kineskoj finansijskoj moći, ali još ne predstavlja direktnu pretnju globalnoj ulozi dolara. Da bi postao ozbiljan rival američkoj valuti, e-CNY mora preći iz pilot faze u široko prihvaćen instrument međunarodne trgovine.

Srbija uvrštena na listu trećih zemalja bez obaveznog ispitivanja na besnilo, što pojednostavljuje procedure i smanjuje troškove građanima

Kućni ljubimci iz Srbije od sada će jednostavnije putovati u Evropsku uniju, nakon što je Srbija svrstana među treće zemlje za koje pri nekomercijalnom kretanju pasa, mačaka i krznašica u države članice EU više nije potrebno serološko ispitivanje na besnilo (titar antitela), saopštilo je Ministarstvo poljoprivrede i Uprava za veterinu. Ova odluka donosi brže administrativne procedure i niže troškove za vlasnike životinja, jer laboratorijska ispitivanja više nisu uslov za prelazak granice sa kućnim ljubimcima u zemlje EU.

Prema zvaničnim informacijama, olakšice su rezultat višegodišnjeg sprovođenja mera kontrole i iskorenjivanja besnila, uključujući uspešnu realizaciju programa oralne vakcinacije divljih životinja i unapređenje dijagnostičkih, inspekcijskih i nadzornih kapaciteta u skladu sa međunarodnim standardima. Svetska organizacija za zdravlje životinja (WOAH) je u maju ove godine objavila samodeklaraciju Srbije o statusu zemlje slobodne od infekcije virusom besnila, čime je potvrđen dostignuti nivo zaštite.

Ministar poljoprivrede Dragan Glamočić ocenio je da je odluka EU značajna potvrda efikasnosti domaćeg veterinarskog sistema. “Ovo je rezultat dugogodišnjeg rada Uprave za veterinu, veterinarskih službi, naučnih i stručnih institucija, kao i svih partnera koji su učestvovali u sprovođenju mera kontrole i iskorenjivanja besnila. Istovremeno, ova odluka donosi konkretne koristi našim građanima i olakšava putovanja sa kućnim ljubimcima u zemlje EU”, izjavio je Glamočić.

Iz Ministarstva poljoprivrede naglašavaju da i dalje ostaju na snazi ostali uslovi za nekomercijalno kretanje kućnih ljubimaca, među kojima su trajno obeležavanje mikročipom, važeća vakcinacija protiv besnila, odgovarajući veterinarski sertifikat i ispunjavanje dodatnih zahteva propisanih zakonodavstvom EU i države odredišta.

Saradnja omogućava korisnicima slanje i prijem novca na hiljadama tačaka širom Nemačke, uz produženo radno vreme i veću dostupnost

Western Union, globalna kompanija za transfer novca, realizovala je saradnju sa Deutsche Post, najvećom poštanskom mrežom u Nemačkoj, čime je omogućeno slanje i prijem novca na hiljadama lokacija širom zemlje. Ova integracija znači da korisnici mogu koristiti Western Union usluge na mestima koja su im bliže domu ili poslu, sa dostupnošću na više hiljada Deutsche Post punktova.

Kombinovanjem Western Union usluga sa rasprostranjenom mrežom Deutsche Post, korisnici dobijaju produženo radno vreme i veću fleksibilnost prilikom transfera novca. Ovo je posebno značajno za građane iz Srbije, Crne Gore i Bosne i Hercegovine koji redovno šalju novac porodici i prijateljima u ovim zemljama.

Za brojne porodice povezane sa Nemačkom, nova saradnja donosi pogodnosti kao što su kraće vreme čekanja i lakše slanje novca bez potrebe za velikim udaljavanjem od svakodnevnih obaveza. Očekuje se da će unapređenje dostupnosti i jednostavnosti transfera doprineti rastu broja transakcija iz Nemačke, koja predstavlja važno tržište za korisnike Western Union usluga iz regiona.

Prema objavljenim informacijama, veća dostupnost i fleksibilnost žele da olakšaju svakodnevno poslovanje i podrže finansijske veze između porodica i zajednica.