Broj 13 vekovima prati reputacija „baksuznog“ broja, zbog čega ga mnogi i danas izbegavaju. U pojedinim hotelima ne postoji 13. sprat, u avionima se često preskače red sa tim brojem, a mnogi ljudi nerado zakazuju važne događaje ako padaju na petak 13.
Ali kako je uopšte nastalo ovo verovanje?
Jedno od najpoznatijih objašnjenja potiče iz hrišćanske tradicije. Prema predanju, na Poslednjoj večeri bilo je 13 osoba za stolom, a trinaesti gost bio je Juda Iskariotski, apostol koji je izdao Isusa Hrista. Zbog toga je broj 13 tokom vekova počeo da se povezuje sa nesrećom i izdajom.
Postoje i druga tumačenja. U nordijskoj mitologiji, na gozbi bogova pojavio se nepozvani 13. gost – Loki, bog prevare. Nakon njegovog dolaska usledio je niz tragičnih događaja, što je dodatno učvrstilo verovanje da broj 13 donosi lošu sreću.
Zanimljivo je da u mnogim kulturama broj 12 simbolizuje red i potpunost – godina ima 12 meseci, dan i noć zajedno imaju 24 sata, odnosno dva puta po 12, a u mnogim tradicijama pojavljuje se 12 važnih simbola ili članova. Broj 13, koji dolazi odmah posle njega, često je doživljavan kao narušavanje tog sklada.
Zbog ovih verovanja nastali su brojni običaji koji postoje i danas. Mnogi hoteli i poslovne zgrade nemaju označen 13. sprat, već se nakon 12. odmah prelazi na 14. sprat. Slično tome, neke avio-kompanije nemaju red sa brojem 13, kako bi izašle u susret putnicima koji su sujeverni.
Ipak, naučnici ističu da ne postoje dokazi da broj 13 zaista donosi nesreću. Psiholozi objašnjavaju da ljudi često pamte neprijatne događaje koji se dese tog datuma ili u vezi sa tim brojem, dok sve pozitivne lako zaboravljaju. Ova pojava poznata je kao potvrđujuća pristrasnost – sklonost da primećujemo informacije koje potvrđuju naša već postojeća uverenja.
Zanimljivo je i da broj 13 nije svuda simbol loše sreće. U pojedinim kulturama smatra se srećnim brojem i povezuje se sa napretkom, blagostanjem i novim počecima. To pokazuje da značenje brojeva često zavisi od tradicije i običaja, a ne od bilo kakvog stvarnog uticaja na život ljudi.
