Kineski stručnjaci potvrđuju uspešno spuštanje prvog stepena rakete na pomorsku platformu u provinciji Hajnan

Kina je danas uspešno lansirala raketu-nosač Dugi marš-10B sa komercijalnog svemirskog poligona u provinciji Hajnan, ostvarivši prvi kontrolisani povratak prvog stepena rakete na pomorsku platformu, saopštili su zvanični izvori. Prvi stepen rakete, nakon odvajanja od drugog, uspešno je uhvaćen specijalnim mrežnim sistemom na moru.

Prema navodima, raketa je tokom svog inauguralnog leta poslala teret u zadatu orbitu, dok je inovativni sistem spasavanja omogućio šestominutno povratno putovanje prvog stepena. Za razliku od tradicionalnih metoda, Dugi marš-10B koristi mrežni sistem sa mora, u kojem prvi stepen direktno ulazi u mrežu postavljenu na specijalnoj platformi.

Kineska akademija za tehnologiju lansirnih vozila (CALT) isporučila je prvu takvu platformu u novembru 2025. godine, a brod dimenzija 144 sa 50 metara i deplasmanom od 25.000 tona predstavlja ključnu osnovu za novi sistem. Raketa-nosač Dugi marš-10B, visoka oko 63 metra i prečnika pet metara, koristi tečno gorivo i namenjena je višekratnoj upotrebi u komercijalnim svemirskim misijama.

Nosivost rakete u niskoj Zemljinoj orbiti iznosi 16 tona, dok je potisak pri lansiranju oko 890 tona. Stručnjaci navode da je vozilo posebno dizajnirano za kinesko tržište komercijalnih lansiranja, sa većim kapacitetom i fleksibilnošću, kao i smanjenjem troškova zahvaljujući ponovnoj upotrebi.

“Rakete Dugi marš-10A, 10B i 10C zajedno će činiti okosnicu kineskog sistema za svemirski transport”, izjavio je član Kineske inženjerske akademije Long Lehao, napominjući da će ovaj trio omogućiti visokofrekventna višekratna lansiranja i proširiti mogućnosti svemirskih misija.

Kinesko ministarstvo trgovine i carina saopštili o zabrani izvoza helijuma radi zaštite domaćih zaliha

Kina je donela odluku o privremenoj zabrani izvoza helijuma, koja stupa na snagu odmah, saopštili su kinesko Ministarstvo trgovine i Generalna uprava carina. Ova mera uvedena je radi zaštite domaćih zaliha helijuma zbog rizika od nestašica usled obnovljenih sukoba na Bliskom istoku i mogućih poremećaja u globalnom snabdevanju.

Zabrana izvoza usklađena je sa Zakonom o spoljnoj trgovini Kine, a eventualne izmene režima izvoza biće naknadno objavljene, kako je navedeno u saopštenju. Helijum je od posebnog značaja za kinesku industriju čipova i razvoj veštačke inteligencije, jer se koristi za hlađenje opreme tokom proizvodnje poluprovodnika.

Prema saopštenju nadležnih, odluka je doneta nakon što su sukobi između Sjedinjenih Američkih Država, Izraela i Irana ranije ove godine izazvali nestašice helijuma i poremetili poslovanje kompanija širom sveta, uključujući i kineske proizvođače čipova. Zvaničnici su naglasili da je cilj ove mere obezbeđivanje stabilnog snabdevanja za domaću proizvodnju i smanjenje zavisnosti od uvoza naprednih čipova, posebno nakon što su Sjedinjene Američke Države uvele ograničenja na izvoz visokotehnološke opreme prema Kini.

“Privremena zabrana izvoza helijuma deo je šire strategije očuvanja domaćih zaliha strateških sirovina”, navodi se u saopštenju Ministarstva trgovine. Peking je i ranije uvodio slična ograničenja na izvoz proizvoda poput goriva, đubriva i sumporne kiseline kako bi sprečio nestašice na domaćem tržištu.

Iako Kina nije među vodećim svetskim izvoznicima helijuma i deo svojih potreba podmiruje uvozom, analitičari smatraju da bi ova mera mogla dodatno da utiče na globalno tržište helijuma, koji se osim u proizvodnji čipova koristi i u medicinskoj opremi, svemirskoj industriji i naučnim istraživanjima.

Lokalne vlasti i spasilačke ekipe na terenu, uzrok incidenta predmet istrage

U mini-rafineriji ‘Oxin Palayesh’ u zapadnoj iranskoj provinciji Lorestan danas nešto posle 17 časova po lokalnom vremenu izbio je požar, saopšteno je iz zvaničnih izvora. Prema prvim informacijama, nema podataka o povređenima ili žrtvama.

Prema navodima lokalnih medija, gust dim nadvio se iznad dela grada Poldohtar, dok su na lice mesta upućeni vatrogasci, spasilačke ekipe i mehanizacija. Obim požara i prisustvo zapaljivih materijala otežali su gašenje i onemogućili ekipama da u ranim satima priđu žarištu.

Zamenik načelnika pokrajine Lorestan izjavio je da za sada nema izveštaja o žrtvama ili povređenima, kao i da je uzrok požara predmet zvanične istrage. Preliminarni izveštaji ukazuju na to da je požar verovatno izbio u odeljenju za sirovine postrojenja, ali se razmatra i mogućnost ljudskog nemara.

“Istraga je u toku i sve okolnosti incidenta biće utvrđene nakon detaljne analize”, naveo je zamenik načelnika u izjavi za medije.