Ana di Pištonja, poznatija kao Baba Anujka, ostala je upamćena kao jedna od najmisterioznijih i najozloglašenijih žena u istoriji Srbije. Rođena je u 19. veku, a život je provela u banatskom selu Vladimirovac, gde je stekla reputaciju travarke i žene kojoj su se mnogi obraćali kada su tražili pomoć za različite životne probleme.

Nakon smrti supruga, deo svoje kuće pretvorila je u improvizovanu laboratoriju u kojoj je pripremala razne mešavine i napitke. Ljudi su verovali da poseduje posebno znanje, pa su joj se obraćali zbog bolesti, ljubavnih problema, ali i iz mnogo mračnijih razloga.

Prema svedočenjima sa suđenja, Baba Anujka je gotovo svakom klijentu postavljala isto pitanje: „Koliko je težak taj problem?“ Iako je zvučalo kao da govori o životnoj nevolji, istražitelji su kasnije zaključili da je zapravo želela da sazna telesnu težinu osobe kojoj je napitak bio namenjen, kako bi odredila količinu otrova.

Njena takozvana „čarobna voda“ dovodi se u vezu sa velikim brojem sumnjivih smrti širom Banata. Istoričari navode da je tokom nekoliko decenija delovanja mogla biti povezana sa između 50 i 150 trovanja, ali tačan broj nikada nije zvanično potvrđen.

Baba Anjuka

Godinama je uspevala da izbegne odgovornost. Sumnje su postojale, ali nije bilo dovoljno dokaza koji bi je povezali sa smrtnim slučajevima. Preokret je usledio krajem dvadesetih godina prošlog veka, kada je istraga o nekoliko sumnjivih smrti dovela do ekshumacija. Analize su pokazale prisustvo otrovnih supstanci u telima preminulih, a pojedine osobe iz njenog okruženja pristale su da svedoče pred sudom.

Baba Anujka uhapšena je 1928. godine, kada je imala oko 90 godina. Na suđenju je proglašena krivom za saučesništvo u dva ubistva i osuđena na 15 godina zatvora. Zbog poodmaklih godina nije odslužila celu kaznu, a prema većini dostupnih istorijskih izvora, puštena je na slobodu nakon nekoliko godina i ubrzo potom preminula.

Iako je njena priča decenijama predmet knjiga, dokumentaraca i brojnih tekstova, važno je istaći da se mnogi detalji o njenom životu razlikuju od izvora do izvora. Ono oko čega postoji saglasnost jeste da je Baba Anujka ostala jedna od najpoznatijih istorijskih ličnosti povezanih sa trovanjima na prostoru Srbije i Balkana.

Vest o ubistvu Srpkinje u američkom gradu Dalasu ponovo je skrenula pažnju na niz tragičnih slučajeva u kojima su naše državljanke izgubile život u inostranstvu, najčešće u kontekstu partnerskog ili porodičnog nasilja.

Jedan od najpoznatijih slučajeva jeste ubistvo Ane Volš, poreklom iz Beograda, koja je nestala početkom 2023. godine u američkoj saveznoj državi Masačusets. Nakon opsežne istrage, njen suprug osuđen je za ubistvo, dok njeno telo nikada nije pronađeno. Slučaj je izazvao ogromnu pažnju javnosti u Srbiji i Sjedinjenim Američkim Državama.

Veliku tugu izazvala je i smrt dvadesetsedmogodišnje Emilije M., koja je živela u Mariboru u Sloveniji. Prema navodima istrage, ubijena je nakon svađe sa partnerom, koji je potom uhapšen. Ovaj zločin posebno je potresao javnost zbog okolnosti koje su usledile nakon ubistva.

U Austriji je 2025. godine život izgubila šezdesetjednogodišnja državljanka Srbije. Prema navodima tamošnjih istražnih organa, za njeno ubistvo osumnjičen je partner, koji je ubrzo priveden. Zločin je otkriven nakon što se žena nije pojavila na poslu, što je zabrinulo njene kolege.

Među slučajevima koji su ostavili snažan utisak nalazi se i ubistvo tridesetdvogodišnje Srpkinje u Švajcarskoj 2021. godine. Za njenu smrt osumnjičen je partner, a prema tadašnjim informacijama lokalnih vlasti, u stanu se u trenutku događaja nalazilo i malo dete, koje je zbrinuto i bilo van životne opasnosti.

Ovi slučajevi podsećaju da nasilje nad ženama nije ograničeno granicama jedne države. Bez obzira na to gde se dogodi, iza svakog zločina ostaju porodice koje traže odgovore, deca koja odrastaju bez roditelja i zajednice koje se suočavaju sa posledicama tragedije.

Stručnjaci godinama upozoravaju da nasilje često ima prethodne znakove, poput kontrole, izolacije, pretnji i psihičkog zlostavljanja. Pravovremena prijava nasilja i dostupna podrška institucija mogu imati ključnu ulogu u sprečavanju najtežih ishoda.